"TAŞKIN RİSKİ VE BARAJ YÖNETİMİ KONULARI ÖNEM KAZANMAKTA"
Bu dönemlerde en çok tartışılan konular arasında barajların doluluk oranı olduğunu söyleyen Zeybek, "Barajların doluluk oranı Günümüzde en çok tartışılan konulardan biri de barajların doluluk oranlarıdır. Türkiye’de mevcut 577 barajın 7’sinde doluluk oranı yüzde 100’e ulaşmış, 69 barajda ise doluluk oranı yüzde 75’in üzerine çıkmıştır. Bu veriler, ülkemizin yağışlı bir dönemden geçtiğini göstermektedir. Son yüz yıllık yağış kayıtları incelendiğinde, bazı yıllarda yağışların uzun yıllar ortalamasının üzerinde, bazı yıllarda ise altında gerçekleştiği görülmektedir. Ancak iklim değişikliği, ekstrem hava olaylarının sıklığını ve şiddetini artırarak aşırı yağışların ve bunların tetiklediği kütle hareketlerinin daha sık yaşanmasına neden olmaktadır. Bu nedenle barajların doluluk oranlarının artmasıyla birlikte taşkın riski ve baraj yönetimi konuları da daha fazla önem kazanmaktadır." dedi.
"KÜRESEL İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ SADECE KARADENİZİ DEĞİL DÜNYAYI ETKİLEDİ"
Küresel iklim değişikliğinin sadece Karadeniz Bölgesinde değil Dünya'nın geniş bir bölümünü etkilediğini ifade eden Zeyrek, "Küresel iklim değişikliği yalnızca Karadeniz Bölgesi’ni değil, Türkiye’nin tamamını ve dünyanın geniş bir bölümünü etkilemektedir. Akdeniz Havzası’nda yer alan Türkiye’nin, iklim değişikliğinden en fazla etkilenecek bölgeler arasında olduğu bilinmektedir. Yağış rejimindeki değişimler iklim değişikliğiyle ilişkili olmakla birlikte, yağış miktarlarının yıldan yıla ve mevsimden mevsime doğal değişkenlik gösterdiği de unutulmamalıdır. Barajlar açısından değerlendirildiğinde, yağışların artması doluluk oranlarını yükseltmekte ve buna bağlı olarak suyun kontrollü şekilde tahliye edilmesi gerekliliğini ortaya çıkarmaktadır. Özellikle doluluk oranı yüksek olan barajlarda, yağışların devam etmesi durumunda kontrolsüz su salımları aşağı havzalarda taşkınlara ve kütle hareketlerine neden olabilir. Bu nedenle kontrollü su salımları, yağış tahminleri ve mevcut doluluk oranları dikkate alınarak gerçekleştirilmelidir. Elbette bu süreç kolay değildir. Meteorolojik sistemlerin oluşum ve hareketleri takip edilebilse de, belirli bir cephe sisteminin ne kadar yağış bırakacağını kesin olarak önceden tahmin etmek her zaman mümkün olmamaktadır. Ayrıca mevcut barajlarımızın bir kısmının eski olması, risk yönetimini daha da zorlaştırmaktadır. Yeni barajlarda bulunan otomatik sensör sistemleri sayesinde su seviyeleri ve doluluk oranları sürekli izlenebilmekte, buna göre gerekli su salımları planlanabilmektedir. Ancak bazı eski barajlarda bu tür sistemlerin bulunmaması nedeniyle yerinde gözlem ve düzenli denetim büyük önem taşımaktadır." ifadelerini kullandı.
"GEÇMİŞ YILLARA GÖRE DAHA FAZLA YAĞIŞ ALDI"
Türkiye'nin geçmiş yıllara göre daha fazla yağış aldığı ifade eden Zeyrek şu ifadeleri kullandı: Türkiye, geçmiş yıllara kıyasla Ekim–Mayıs döneminde daha fazla yağış almıştır. Bu dönemde ülke genelinde ortalama yağış miktarı 500 milimetrenin üzerine çıkmıştır. Oysa Türkiye’nin uzun yıllık yıllık ortalama yağış miktarı 573 milimetredir. Bununla birlikte bazı yıllarda bu değerin altında, bazı yıllarda ise üzerinde yağış gerçekleşmektedir. Örneğin 2025 yılında yıllık yağış miktarı yaklaşık 422 milimetre ile uzun yıllar ortalamasının altında kalmıştır. Buna karşılık, son yüzyılın en yağışlı yıllarından biri olan 1940 yılında yaklaşık 750 milimetre yağış kaydedilmiştir. Önümüzdeki dönemde yağışlı koşulların devam etmesi halinde barajların doluluk oranlarının dikkatle takip edilmesi ve buna uygun şekilde kontrollü su salımlarının gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Aksi halde beklenmedik ve kontrolsüz su tahliyeleri, akarsu yataklarında taşkınlara, sellere ve buna bağlı olarak tarım arazilerinin, köprülerin ve yerleşim alanlarının zarar görmesine neden olabilir.